Việt Nam áp dụng thuế thu nhập doanh nghiệp bổ sung theo quy định chống xói mòn cơ sở thuế toàn cầu từ kỳ tính thuế 2024 theo Nghị quyết 107/2023/QH15; Nghị định 236/2025/NĐ-CP (ban hành 29/8/2025, hiệu lực 15/10/2025) hướng dẫn chi tiết. Đối tượng là đơn vị hợp thành tại Việt Nam của tập đoàn đa quốc gia có doanh thu hợp nhất toàn cầu từ 750 triệu EUR trong ít nhất 2 của 4 năm liền trước. Theo Bộ Tài chính, đến 10/7/2026 đã có 1.654 tập đoàn nộp tờ khai QDMTT, 23 tập đoàn kê khai IIR, số thuế bổ sung nộp ngân sách khoảng 16.000 tỷ đồng.
Các mốc kê khai cần nhớ (tính từ ngày kết thúc năm tài chính của công ty mẹ tối cao)
| Thời hạn | Nội dung |
|---|---|
| + 30 ngày | Danh sách đơn vị hợp thành, thông báo đơn vị chịu trách nhiệm kê khai (Mẫu 01/TB-ĐVHT) |
| + 90 ngày | Đăng ký mã số thuế (Mẫu 01-ĐKTĐ-ĐVHT) |
| + 12 tháng | Tờ khai thuế TNDN bổ sung (QDMTT, IIR), thuyết minh chênh lệch chuẩn mực kế toán |
| + 15 tháng (18 tháng năm đầu) | Tờ khai thông tin thuế tối thiểu toàn cầu (GIR) |
7 sai sót và khó khăn thường gặp
- Tính sai thời hạn: doanh nghiệp lấy năm tài chính của đơn vị tại Việt Nam thay vì năm tài chính của công ty mẹ tối cao để tính các mốc 30 ngày, 90 ngày, 12 tháng.
- Xác định sai ngưỡng 750 triệu EUR: ngưỡng xét theo nguyên tắc “2 trong 4 năm liền trước”, không phải chỉ năm hiện tại; quy đổi tỷ giá và phạm vi hợp nhất cũng dễ nhầm.
- Không chỉ định đơn vị kê khai: tập đoàn có nhiều pháp nhân tại Việt Nam nhưng không thông báo đơn vị chịu trách nhiệm kê khai – đây là vướng mắc được cơ quan thuế nêu rõ; dự thảo sửa đổi cho phép cơ quan thuế tự chỉ định.
- Áp dụng sai safe harbour chuyển tiếp theo CbCR: chỉ dùng được khi có báo cáo lợi nhuận liên quốc gia đạt chuẩn và đáp ứng một trong các phép thử (doanh thu dưới 10 triệu EUR và lợi nhuận dưới 1 triệu EUR; thuế suất thực tế đơn giản hóa tối thiểu 16% cho năm 2025, 17% cho năm 2026; hoặc phép thử lợi nhuận thông thường). Safe harbour không áp dụng cho năm tài chính kết thúc sau 30/6/2028.
- Điều chỉnh thu nhập GloBE chưa đầy đủ: sai sót khi chuyển từ số liệu VAS sang chuẩn mực kế toán của báo cáo hợp nhất, bỏ sót thuyết minh chênh lệch (Mẫu 01/TM), xử lý chưa đúng thuế hoãn lại và các khoản ưu đãi thuế.
- Tính sai khoản giảm trừ theo thực chất (SBIE): lấy thiếu hoặc lấy sai chi phí tiền lương đủ điều kiện và giá trị tài sản hữu hình, làm tăng số thuế bổ sung.
- Chậm dữ liệu từ công ty mẹ: việc tổng hợp số liệu hợp nhất ở nước ngoài thường chậm hoặc lệch thời điểm so với hạn nộp tại Việt Nam; dự thảo sửa đổi đề xuất kéo dài hạn nộp năm đầu tối đa 18 tháng.
Lưu ý về xử phạt và chính sách sắp tới
Nghị định 236/2025/NĐ-CP không xử phạt vi phạm hành chính với việc nộp thông báo, đăng ký thuế, tờ khai quá hạn đến 90 ngày hoặc kê khai sai nhưng không làm thiếu số thuế phải nộp – không áp dụng nếu sai sót dẫn đến thiếu thuế. Dự thảo sửa đổi còn bổ sung cơ chế “Side-by-Side”: thuế bổ sung theo IIR bằng 0 nếu công ty mẹ tối cao ở quốc gia được OECD công nhận cơ chế này (hiện mới có Hoa Kỳ), trong khi Việt Nam vẫn giữ quyền thu QDMTT.
APA hỗ trợ doanh nghiệp FDI
APA rà soát danh sách đơn vị hợp thành, lịch kê khai theo năm tài chính của công ty mẹ, đối chiếu số liệu GloBE với báo cáo tài chính đã kiểm toán và hồ sơ giao dịch liên kết theo Nghị định 255/2026/NĐ-CP, giúp hạn chế rủi ro sai sót trước khi nộp tờ khai.
Văn bản pháp luật tham khảo
- Nghị quyết 107/2023/QH15 – áp dụng thuế thu nhập doanh nghiệp bổ sung theo quy định chống xói mòn cơ sở thuế toàn cầu
- Nghị định 236/2025/NĐ-CP – hướng dẫn chi tiết thuế thu nhập doanh nghiệp bổ sung (thuế tối thiểu toàn cầu)
- Nghị định 255/2026/NĐ-CP – quản lý thuế đối với doanh nghiệp có giao dịch liên kết
- Luật Quản lý thuế số 108/2025/QH15
