Năm 2026 là năm có nhiều văn bản pháp luật mới về bảo hiểm, thuế – kế toán và đầu tư công đồng loạt có hiệu lực, đặc biệt từ mốc 01/7/2026. Bộ phận chuyên môn của APA tổng hợp những điểm doanh nghiệp, chủ đầu tư và Ban quản lý dự án cần rà soát ngay trong quý IV/2026.
1. Bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế và lao động
- Lương cơ sở 2,53 triệu đồng/tháng từ 01/7/2026 (Nghị định 161/2026/NĐ-CP). Các khoản tính theo lương cơ sở thay đổi theo: trợ cấp một lần khi sinh con 5,06 triệu đồng/con; trợ cấp mai táng 25,3 triệu đồng; Quỹ BHYT chi trả 100% lần khám chữa bệnh có chi phí dưới 379.500 đồng.
- Lương hưu, trợ cấp BHXH tăng 8% (Nghị định 162/2026/NĐ-CP); người có mức hưởng sau điều chỉnh từ 3,5 triệu đồng trở xuống được tăng thêm 300.000 đồng/tháng.
- Luật BHYT sửa đổi có hiệu lực từ 01/7/2026; người mắc 62 bệnh, nhóm bệnh theo Thông tư 01/2025/TT-BYT được đến thẳng cơ sở chuyên sâu mà vẫn hưởng đủ quyền lợi.
- Luật BHXH số 41/2024/QH15 (hiệu lực từ 01/7/2025) tiếp tục là trọng tâm thanh tra: người lao động có hợp đồng từ đủ 01 tháng trở lên và chủ hộ kinh doanh có đăng ký thuộc diện tham gia BHXH bắt buộc theo lộ trình; điều kiện hưởng lương hưu giảm xuống 15 năm đóng.
- Từ 01/10/2026, Thông tư 17/2026/TT-BNV ban hành đơn giá dịch vụ sự nghiệp công sử dụng Quỹ bảo hiểm thất nghiệp.
Việc doanh nghiệp nên làm: rà soát danh sách hợp đồng ngắn hạn, cộng tác viên, các khoản phụ cấp đưa vào tiền lương đóng BHXH; cập nhật mức đóng BHYT, trợ cấp theo lương cơ sở mới.
2. Thuế và kế toán
- Luật Quản lý thuế số 108/2025/QH15 có hiệu lực từ 01/7/2026: hộ kinh doanh tự khai, tự nộp theo kỳ thay cho cơ chế khoán; chủ sàn thương mại điện tử khấu trừ, nộp thay; hoàn, miễn, giảm thuế được tự động hóa theo dữ liệu và quản lý rủi ro; thời hạn khai bổ sung là 5 năm.
- Luật Thuế TNCN sửa đổi (hiệu lực 01/7/2026): giảm trừ gia cảnh 15,5 triệu đồng/tháng cho người nộp thuế và 6,2 triệu đồng/tháng cho mỗi người phụ thuộc, áp dụng từ kỳ tính thuế 2026; biểu thuế lũy tiến rút từ 7 xuống 5 bậc (5% – 35%).
- Giảm thuế GTGT còn 8% tiếp tục đến hết 31/12/2026 với nhóm hàng hóa, dịch vụ đủ điều kiện (Nghị quyết 204/2025/QH15, Nghị định 174/2025/NĐ-CP).
- Thông tư 99/2025/TT-BTC thay thế Thông tư 200/2014/TT-BTC từ 01/01/2026: doanh nghiệp được tự thiết kế chứng từ, tài khoản, sổ kế toán nhưng phải ban hành quy chế kế toán nội bộ; lần đầu có yêu cầu tối thiểu với phần mềm kế toán; hạn nộp BCTC năm chậm nhất 90 ngày.
- Nghị định 255/2026/NĐ-CP về giao dịch liên kết áp dụng từ kỳ tính thuế TNDN 2026: ngưỡng doanh thu được miễn lập hồ sơ xác định giá nâng lên dưới 500 tỷ đồng, nhưng vẫn phải kê khai thông tin giao dịch liên kết.
3. Quản lý, thanh toán, quyết toán vốn đầu tư công
- Nghị định 193/2026/NĐ-CP (hiệu lực 01/7/2026) về quyết toán vốn đầu tư dự án; Điều 20 quy định định mức chi phí kiểm toán độc lập và thẩm tra, phê duyệt quyết toán. Thông tư 73/2026/TT-BTC ban hành hệ thống mẫu biểu 01–12/QTDA. Dự án đã nộp hồ sơ trước 01/7/2026 tiếp tục thực hiện theo Nghị định 254/2025/NĐ-CP.
- Luật Xây dựng số 135/2025/QH15 và các nghị định về chi phí đầu tư xây dựng, hợp đồng xây dựng có hiệu lực từ 01/7/2026.
- Nghị định 349/2026/NĐ-CP (09/9/2026) sửa đổi Nghị định 214/2025/NĐ-CP: hạn mức chỉ định thầu gói dịch vụ tư vấn nâng lên không quá 3 tỷ đồng (trước đây 800 triệu đồng); gói mua sắm không quá 100 triệu đồng do người đứng đầu đơn vị tự quyết định. Quy trình chỉ định thầu rút gọn gồm 8 bước, trong đó gửi dự thảo hợp đồng và công khai kết quả phải thực hiện trên Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia.
- Quyết định 1129/QĐ-TTg (24/6/2026): chính thức chấm điểm giải ngân vốn đầu tư công của các bộ, ngành, địa phương từ kỳ báo cáo tháng 10/2026.
- Đến 30/9/2026, cả nước giải ngân 642.961,6 tỷ đồng, đạt 64,8% kế hoạch Thủ tướng giao (không tính 5% vốn địa phương dành cho tuyến đường sắt Lào Cai – Hà Nội – Hải Phòng).
APA khuyến nghị
Doanh nghiệp nên chốt lại chính sách lương – BHXH, quy chế kế toán nội bộ theo Thông tư 99 và hồ sơ giao dịch liên kết trước kỳ khóa sổ năm 2026. Chủ đầu tư nên lập ngay dự toán gói thầu kiểm toán theo Điều 20 Nghị định 193/2026/NĐ-CP và tận dụng hạn mức chỉ định thầu mới để rút ngắn thời gian quyết toán. Đội ngũ APA sẵn sàng rà soát miễn phí hồ sơ ban đầu – liên hệ hotline 0983 927 536.
Văn bản pháp luật tham khảo
- Luật Bảo hiểm xã hội số 41/2024/QH15
- Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Bảo hiểm y tế
- Nghị định 161/2026/NĐ-CP – quy định mức lương cơ sở
- Nghị định 162/2026/NĐ-CP – điều chỉnh lương hưu, trợ cấp bảo hiểm xã hội
- Thông tư 01/2025/TT-BYT – hướng dẫn thực hiện bảo hiểm y tế
- Thông tư 17/2026/TT-BNV – đơn giá dịch vụ sự nghiệp công sử dụng Quỹ bảo hiểm thất nghiệp
- Luật Quản lý thuế số 108/2025/QH15
- Luật Thuế thu nhập cá nhân (sửa đổi) năm 2025
- Nghị quyết 204/2025/QH15 – giảm thuế giá trị gia tăng
- Nghị định 174/2025/NĐ-CP – quy định chính sách giảm thuế giá trị gia tăng
- Thông tư 99/2025/TT-BTC – hướng dẫn chế độ kế toán doanh nghiệp
- Nghị định 255/2026/NĐ-CP – quản lý thuế đối với doanh nghiệp có giao dịch liên kết
- Nghị định 193/2026/NĐ-CP – quyết toán vốn đầu tư dự án
- Nghị định 254/2025/NĐ-CP
- Thông tư 73/2026/TT-BTC – mẫu biểu báo cáo quyết toán dự án
- Luật Xây dựng số 135/2025/QH15
- Nghị định 214/2025/NĐ-CP – hướng dẫn Luật Đấu thầu về lựa chọn nhà thầu
- Nghị định 349/2026/NĐ-CP – sửa đổi, bổ sung Nghị định 214/2025/NĐ-CP
- Quyết định 1129/QĐ-TTg – phương án chấm điểm giải ngân vốn đầu tư công
